Bhakti Arohan
ॐ

दारिद्र्य दहन शिव स्तोत्रम्

शिव को "दरिद्रता के दुख को जलाने वाले" के रूप में ऋषि वसिष्ठ का स्तोत्र। इसके आठों श्लोक नामों की माला से शिव की स्तुति करते हैं और एक ही टेक पर समाप्त होते हैं, "दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय"।

दारिद्र्य दहन शिव स्तोत्रम्

मूल पाठ

विश्वेश्वराय नरकार्णव तारणाय कर्णामृताय शशिशेखरधारणाय । कर्पूरकान्तिधवलाय जटाधराय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥१॥ गौरीप्रियाय रजनीशकलाधराय कालान्तकाय भुजगाधिपकङ्कणाय । गंगाधराय गजराजविमर्दनाय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥२॥ भक्तिप्रियाय भवरोगभयापहाय उग्राय दुर्गभवसागरतारणाय । ज्योतिर्मयाय गुणनामसुनृत्यकाय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥३॥ चर्मम्बराय शवभस्मविलेपनाय भालेक्षणाय मणिकुण्डलमण्डिताय । मंझीरपादयुगलाय जटाधराय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥४॥ पञ्चाननाय फणिराजविभूषणाय हेमांशुकाय भुवनत्रयमण्डिताय । आनन्दभूमिवरदाय तमोमयाय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥५॥ भानुप्रियाय भवसागरतारणाय कालान्तकाय कमलासनपूजिताय । नेत्रत्रयाय शुभलक्षण लक्षिताय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥६॥ रामप्रियाय रघुनाथवरप्रदाय नागप्रियाय नरकार्णवतारणाय । पुण्येषु पुण्यभरिताय सुरार्चिताय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥७॥ मुक्तेश्वराय फलदाय गणेश्वराय गीतप्रियाय वृषभेश्वरवाहनाय । मातङ्गचर्मवसनाय महेश्वराय दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय ॥८॥ वसिष्ठेन कृतं स्तोत्रं सर्वरोगनिवारणं । सर्वसंपत्करं शीघ्रं पुत्रपौत्रादिवर्धनम् । त्रिसंध्यं यः पठेन्नित्यं स हि स्वर्गमवाप्नुयात् ॥ ॥ इति वसिष्ठ विरचितं दारिद्र्यदहनशिवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

लिप्यंतरण

Vishveshvaraya narakarnava taranaya Karnamritaya shashishekharadharanaya | Karpurakantidhavalaya jatadharaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||1|| Gauripriyaya rajanishakaladharaya Kalantakaya bhujagadhipakankanaya | Gangadharaya gajarajavimardanaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||2|| Bhaktipriyaya bhavarogabhayapahaya Ugraya durgabhavasagarataranaya | Jyotirmayaya gunanamasunrityakaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||3|| Charmambaraya shavabhasmavilepanaya Bhalekshanaya manikundalamanditaya | Manjhirapadayugalaya jatadharaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||4|| Panchananaya phanirajavibhushanaya Hemanshukaya bhuvanatrayamanditaya | Anandabhumivaradaya tamomayaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||5|| Bhanupriyaya bhavasagarataranaya Kalantakaya kamalasanapujitaya | Netratrayaya shubhalakshana lakshitaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||6|| Ramapriyaya raghunathavarapradaya Nagapriyaya narakarnavataranaya | Punyeshu punyabharitaya surarchitaya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||7|| Mukteshvaraya phaladaya ganeshvaraya Gitapriyaya vrishabheshvaravahanaya | Matangacharmavasanaya maheshvaraya Daridrya duhkhadahanaya namah shivaya ||8|| Vasishthena kritam stotram sarvaroganivaranam | Sarvasampatkaram shighram putrapautradivardhanam | Trisandhyam yah pathennityam sa hi svargamavapnuyat || || iti vasishtha virachitam daridryadahanashivastotram sampurnam ||

दरिद्रता के विरुद्ध स्तोत्र

दारिद्र्य यानी दरिद्रता, और दहन यानी जलाना। अंत की फलश्रुति इस स्तोत्र को ऋषि वसिष्ठ की रचना बताती है और कहती है कि यह सब रोग दूर करता है, शीघ्र हर प्रकार की संपत्ति देता है, और पुत्र-पौत्र बढ़ाता है। हर श्लोक के अंत में आने वाली इसकी टेक शिव के पंचाक्षर मंत्र पर एक खेल है: दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय।

नामों में शिव

  • श्लोक 1: विश्वेश्वर, नरक सागर से तारने वाले, कानों के लिए अमृत, शशिशेखर, कपूर जैसे धवल, जटाधारी।
  • श्लोक 2: गौरी प्रिय, चंद्रकला धारी, काल के अंतक, नागराज के कंगन वाले, गंगाधर, गजासुर का मर्दन करने वाले।
  • श्लोक 3: भक्ति प्रिय, भवरोग के भय को हरने वाले, उग्र, दुर्गम भवसागर से तारने वाले, ज्योतिर्मय।
  • श्लोक 4: चर्म धारी, श्मशान भस्म से लिप्त, भाल पर नेत्र, मणि कुण्डल, दोनों पैरों में मंजीर।
  • श्लोक 5: पंचानन, नागराज से विभूषित, स्वर्ण वस्त्र धारी, तीनों लोकों के आभूषण।
  • श्लोक 6: सूर्य प्रिय, कमलासन ब्रह्मा द्वारा पूजित, त्रिनेत्र, शुभ लक्षणों से युक्त।
  • श्लोक 7: राम प्रिय, रघुनाथ को वर देने वाले, नाग प्रिय, पुण्य से भरे, देवताओं द्वारा पूजित।
  • श्लोक 8: मुक्तेश्वर, फलदाता, गणेश्वर, गीत प्रिय, वृषभ वाहन, गज चर्म धारी, महेश्वर।

कब पढ़ें

  • सोमवार, प्रदोष और सावन में, शिवलिंग पर जल और बिल्वपत्र अर्पित करने के बाद।
  • पूर्ण फल के लिए फलश्रुति त्रिसंध्यं, दिन की तीन संधियों (सुबह, दोपहर, शाम) में पढ़ने को कहती है।
  • कर्ज़, रोज़गार छूटने या आर्थिक तंगी के समय, प्रार्थना के साथ लगातार प्रयास करते हुए।

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

दारिद्र्य दहन स्तोत्र की रचना किसने की?

इसकी फलश्रुति कहती है "वसिष्ठेन कृतं स्तोत्रं", यह ऋषि वसिष्ठ की रचना है।

इसे कितनी बार पढ़ें?

पाठ दिन में तीन बार, सुबह, दोपहर और शाम, बताता है। बहुत से लोग प्रतिदिन एक बार या सोमवार को पढ़ते हैं।

क्या यह केवल धन से संबंधित है?

नहीं। फलश्रुति रोग से मुक्ति और परिवार की वृद्धि का भी वचन देती है; दारिद्र्य किसी भी अभाव को कह सकते हैं।

टेक क्या है?

"दारिद्र्य दुःखदहनाय नमः शिवाय", दरिद्रता के दुख को जलाने वाले शिव को नमस्कार।

कौन सा दिन सबसे अच्छा है?

सोमवार और प्रदोष (त्रयोदशी की संध्या), जो शिव के सबसे पवित्र दिन हैं।

कोई त्रुटि दिखे?

यदि आपको इस पृष्ठ पर व्याकरण, हिंदी, अंग्रेज़ी, मंत्र-पाठ या किसी भी प्रकार की त्रुटि दिखे, तो हमें बताएँ — हम 24 घंटे में उसे ठीक कर देंगे।

संबंधित सामग्री