Bhakti Arohan
ॐ

भगवद्गीता — अध्याय 18, श्लोक 14

मोक्षसंन्यासयोग

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ १४ ॥

adhiṣhṭhānaṁ tathā kartā karaṇaṁ cha pṛithag-vidham vividhāśh cha pṛithak cheṣhṭā daivaṁ chaivātra pañchamam

हिंदी अर्थ

अधिष्ठान (शरीर), कर्ता, भिन्न-भिन्न करण (इंद्रियाँ), नाना प्रकार की चेष्टाएँ, और पाँचवाँ दैव (ईश्वर की व्यवस्था/प्रारब्ध)।

भावार्थ

पाँच कारण हैं: शरीर ("अधिष्ठान", आधार), कर्ता (अहंकार सहित देहधारी जीव), करण (इंद्रियाँ और मन), विविध चेष्टाएँ, और "दैव", यानी दैवी या अदृश्य कारण। "दैव" को ईश्वर की इच्छा, पिछले कर्मों से बना प्रारब्ध, या इंद्रियों के अधिष्ठाता देवता के रूप में पढ़ा जाता है। किसी भी अर्थ में, कोई भी परिणाम केवल हम पर निर्भर नहीं करता।

कोई त्रुटि दिखे?

यदि आपको इस पृष्ठ पर व्याकरण, हिंदी, अंग्रेज़ी, मंत्र-पाठ या किसी भी प्रकार की त्रुटि दिखे, तो हमें बताएँ — हम 24 घंटे में उसे ठीक कर देंगे।